Dziś mamy 29 czerwca 2022, środa, imieniny obchodzą:
03 maja 2022

„Dla dobra powszechnego, dla ugruntowania wolności, dla ocalenia Ojczyzny”

fot. Kancelaria Sejmu

fot. Kancelaria Sejmu

„Uznając, iż los nas wszystkich od ugruntowania# konstytucji narodowej jedynie zawisł, długim doświadczeniem poznawszy zadawnione rządu naszego wady, wolni od hańbiącej obcej przemocy nakazów, ceniąc drożej nad życie, nad szczęśliwość osobistą, egzystencję polityczną, niepodległość zewnętrzną i wolność wewnętrzną narodu, którego los w nasze ręce jest powierzony, chcąc oraz na błogosławieństwo, na wdzięczność współczesnych i przyszłych pokoleń zasłużyć, dla dobra powszechnego, dla ugruntowania wolności, dla ocalenia ojczyzny naszej i jej granic, z największą stałością ducha niniejszą Konstytucję uchwalamy” – tymi słowami preambuły rozpoczyna się Konstytucja 3 maja.

Uchwalona 231 lat temu, 3 maja 1791 r., przez Sejm Wielki, była pierwszą europejską i drugą po amerykańskiej ustawą zasadniczą. Jej tekst składał się z jedenastu artykułów opisujących podstawowe zasady ustroju Rzeczypospolitej. Artykuł I ustanawiał religię rzymskokatolicką jako panującą, z gwarancją wolności dla wszystkich wyznań i obrządków. W artykule II twórcy konstytucji potwierdzili utrzymanie przez szlachtę wszystkich uzyskanych w minionych latach przywilejów. Kolejny artykuł dotyczył mieszczan: potwierdzał prawa nadane im na mocy odrębnej ustawy: nietykalność osobistą, dostęp do urzędów, prawo nabywania ziemi i powoływania samorządów, gwarancja udziału w sejmach, możliwość przejścia do stanu szlacheckiego. W art. IV wzięto chłopów „pod opiekę prawa i rządu krajowego”, utrzymując jednak poddaństwo.

Kolejne artykuły dotyczyły ustroju państwa i władz. W art. V ustanowiono zasadę suwerenności narodu, formułując ją słowami „Wszelka władza w społeczności ludzkiej początek swój bierze z woli narodu”. Przepis ten wprowadził także trójpodział władzy (na „prawodawczą”, „najwyższą wykonawczą” i „sądowniczą”). Sejmowi, czyli władzy ustawodawczej poświęcony jest art. VI. „Sejm czyli stany zgromadzone, na dwie izby dzielić się będą: na izbę poselską i na izbę senatorską, pod prezydencyą króla” – czytamy w tekście konstytucji. Główną rolę przyznano izbie poselskiej, którą określono jako „świątynię prawodawstwa”. Proces legislacyjny przypominał obecnie funkcjonujące rozwiązanie: prawa przyjęte przez izbę poselską były przekazywane izbie senatorskiej, której ewentualne weto mogło zostać odrzucone przez posłów. Posłów zaś określono „reprezentantami narodu”. Artykuł VI znosił ponadto zasadę liberum veto.

Władzę wykonawczą, opisaną w art. VII sprawować mieli król i rząd zwany Strażą Praw. Konstytucja przywróciła dziedziczenie tronu, likwidując wolną elekcję. Rozdział VIII dotyczył władzy sądowniczej, która nie mogła być wykonywana przez przedstawicieli żadnej z pozostałych władz, zapowiadał też uchwalenie kodeksów cywilnego i karnego.

Ostatni XI artykuł dotyczył wojska. Jak czytamy w konstytucji, winne jest ono narodowi „strzeżenie granic i spokojności powszechnej: słowem winno być jego najsilniejszą tarczą”.

Powyższe przepisy tworzyły nowoczesny jak na owe czasy ustrój i system rządów i dawały nadzieję na sprawne zarządzanie organizmem państwowym. Niestety ojcom ustawy zasadniczej nie było dane poznać, jak działa ona w praktyce. Wrogie mocarstwa nie pozwoliły na naprawę i odrodzenie Rzeczypospolitej – krótko po uchwaleniu konstytucji Polska na ponad sto lat znikła z mapy Europy.

Konstytucja 3 maja przeszła do historii, choć nie w taki sposób, jak na to liczyli jej twórcy. Miała stać się fundamentem odbudowy polskiej państwowości, zamiast tego stała jej symbolem w czasach zaborów. Mimo że nie uratowała I Rzeczypospolitej, pielęgnowanie pamięci o niej pozwoliło narodowi doczekać chwili, w której na mapie Europy pojawiła się II RP. Do dziś jest ona jednym z tych historycznych symboli, które łączą Polaków niezależnie od poglądów na bieżące sprawy.

Materiał: sejm.gov.pl

Oceń artykuł: 0 0

Czytaj również

udostępnij na FB

Komentarze (0) Zgłoś naruszenie zasad

Uwaga! Internauci piszący komentarze na portalu biorą pełną odpowiedzialność za zamieszczane treści. Redakcja zastrzega sobie jednak prawo do ingerowania lub całkowitego ich usuwania, jeżeli uzna, że nie są zgodne z tematem artykułu, zasadami współżycia społecznego, a także wówczas, gdy będą naruszać normy prawne i obyczajowe. Pamiętaj! -pisząc komentarz, anonimowy jesteś tylko do momentu, gdy nie przekraczasz ustalonych zasad.

Komentarze pisane WIELKIMI LITERAMI będą usuwane!

Dodaj komentarz

kod weryfikacyjny

Akceptuję zasady zamieszczania opinii w serwisie
Komentarz został dodany. Pojawi się po odświeżeniu strony.
Wypełnij wymagane pola!


0

3 lata więzienia za pamiątkę! Na jakie souveniry zza granicy uważać?

Muszelka z plaży, oryginalny upominek, regionalna# wędlina… Czasem dopiero na granicy, okazuje się, że przewozimy towary, za które grozi nam w Polsce wysoka grzywna, albo# od 3 do 5 lat więzienia. Aby uniknąć przykrych niespodzianek, warto poznać zarówno polskie prawo celne, jak i przepisy w kraju, do którego wyjeżdżamy.

(czytaj więcej)
0

„Czy możemy liczyć na europejską pomoc?”. Rozmowa z Jerzym Gawędą

Ponownie rozmawiamy z radnym Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego# Jerzym Gawędą na temat sytuacji politycznej w Europie w związku z toczącą się wojną w naszym sąsiedztwie. Minęło ponad sto dni od czasu rosyjskiej inwazji na Ukrainę i nadal trudno mówić o szansach na pokój. Zdaniem naszego rozmówcy w samej Europie jest kilka państw, które wcale nie dążą do jego zawarcia.

(czytaj więcej)
0

Małżeństwa i rozwody na Kujawach i Pomorzu. GUS podał dane

W województwie kujawsko-pomorskim w# 2021 r. w porównaniu z 2020 r. zwiększyła się liczba zawartych małżeństw (o 11,7%).

(czytaj więcej)
0

W 2021 roku prawie 70 proc. wydanych zezwoleń na pracę dot. obywateli Ukrainy

W 2021 r. zarówno w województwie kujawsko-pomorskim, jak i# w kraju, odnotowano wzrost liczby wydanych zezwoleń na pracę cudzoziemców. Najwięcej zezwoleń na wykonywanie pracy na terenie województwa kujawsko-pomorskiego zostało wydanych obywatelom Ukrainy (niemal 70%).

(czytaj więcej)